SOMBRAS DE CRISTAL (Relatos)

SOMBRAS DE CRISTAL

-Cartas a Tí- 

Que non che pareza raro si che digo que aquel día todo comezou a cambiar na miña vida; tardei en darme conta dos meus propios cambios, máis, dende o primeiro día sentín que o mundo que me envolve xa non era o mesmo. 

Sabes que non sempre as cousas que nos parecen boas o son e, si nalgún momento fun consciente de que algo do que me foi infundido naqueles encontros, puidese ser algo malo, acepteino co interese de coñecer algo novo, algo que ademais, esta vez, estaba en min, por iso non quixen rexeitalo, aínda a sabendas de que, daquela, podía facelo. 

Foi o coñecemento de ter esa nova e descoñecida capacidade , o que me levou a querer controlar a parte dun mundo en que eses seres me integraron sen eu darme conta, mais para poder facelo tiña que renunciar a ser eu; por iso che dicía que aínda que o mundo que me envolve e maila miña vida  cambiaron dende aquela, eu non cambiei, ou a lo menos intenteino e..., sabes por qué? porque tiven medo a renunciar, moito medo...

UNS SERES TRANSPARENTES

Senteime na lousa que hai á beira do río, alí onde fai o pozo da presa de Cacharela, na mesma lousa na que tantas veces temos parado a descansar ou a comer un bocadillo. As troitas comezaron a moverse e a saltar como nunca tal vira; era un fervedoiro!!! Erguinme e collín a cana disposto a facer un lance; cando me din conta a auga xa me daba por riba do sombreiro... 

Mentres esvaraba tentei agarrarme ós ramallos da beira, mais era coma se o río turrara de min. A cada movemento meu algo me levaba outra vez ata o fondo; sentía que algo me envolvía nun xeito de abrazo que me apreixaba e me convidaba a quedar no fondo do río. 

A auga estaba limpa, transparente, mais eu non vía nada que me impedise moverme. Optei por deixar que me levase a corriente, pensando que ó chegar á parede da presa podería saír aínda que fose gatuñando polas pedras. 

Non sei canto tempo levaba xa no fondo do río; os pulmóns pedían aire e por máis que me deixaba levar pola auga ou tentaba nadar, non deixaba de sentir aquel abrazo que impedía que me movera do sitio...

Todo o que pasou despois foi como unha alucinación; coido que perdín o sentido e somerxinme nalgún xeito de delirio. Comecei a ver un espazo diáfano infinito, alumeado por unha luz cegadora. Vin que algo se achegaba a min, algo que me falaba cunha voz que eu non podía oír pero que sentía dentro da miña cabeza. Non sei qué me dixo, mais sei que todo quedou dentro de min, nalgún recuncho do meu inconsciente.

Comecei a ver unha figura, coma o debuxo dun ser indefinido que estaba á miña beira e mostraba un sorriso tranquilizador. Sen deixar de sorrir e mentres me seguía “falando”, comezou a empurrarme ata arriba, ata deixarme na mesma lousa polo que esvarei. Medio mareado, púxenme a coller garabullos para acender un lume, quentarme, e secar a roupa. Ó tempo que sacaba o chisqueiro do peto, dinme conta de que tanto eu como a miña roupa, estabamos completamente secos… 

Cavilaba en como puiden caer ó río, saír, e estar seco. Pensei que por algunha razón que non lembraba,  perdín o coñecemento. Levaba toda a mañá sen meter bocado e sen beber; levaría un golpe?...  Pasei a man pola cabeza por ver se tiña algunha ferida ou sentía dor... De súpeto, o aumento do murmurio da auga fixo que me xirase de cara ó río, xusto cando unha xigantesca burbulla branca que estouraba a flor de auga,  lanzaba a terra o meu sombreiro e a cesta de vímbio chea de troitas... 

Esa noite non puiden durmir. A cada pouco xurdía a borrosa imaxe de todo o que me acontecera… Cómo esvarei nunha pedra chá e seca na que non se esvara nin querendo?... Cómo é que o meu sombreiro e a miña cesta de pesca saíron da auga?... Cándo pesquei aquelas troitas que enchían a cesta?...

Xa nin estaba seguro de ver ou non ver algo alí no fondo do río, mais..., pronto comecei a ter a sensación de que, fose o que fose aquela cousa que aquel día me falou ó oído, a cada pouco se me achega para dicirme algo… 

Non tardei en darme conta de que, tamén dende aquel día, cada vez que sinto ese achegamento, resoa na miña cabeza un son que, aínda que melódico, resúltame bastante molesto. Ese son é como un burato que alguén abriu na miña vida;  un burato que me comunica cunha dimensión descoñecida dende a que me chegan as mensaxes das que xa che teño falado.

Ó primeiro pensei que tódolos acontecementos que eu prevía eran unha casualidade, e ata cheguei a estar agardando algunha daquelas mensaxes, mais cando comezaron a ter relación coa vida de amigos e xente da familia, comecei a agobiarme… Ataféganme, sinto que non podo respirar, que o meu corpo queda baleiro, que o corazón se me para ou se pon a latexar con tal forza que vai saír do meu peito…

Non me acostumo a sentirme coma un paxaro na gaiola, non me acostumo a ver aos demais movéndose ó meu redor coma simples vultos que podo esfarelar dunha patada,  ou sombras que podo afastar coas miñas mans; non me acostumo a non sentir o chan baixo os pes, nin a esa sensación de que alguén me arrastra polo ar… Non me acostumo,  e todo iso é o que me pasa cada vez que contactan comigo…  

                     

A EXTRAÑA MORTE DE CLM. 

Nunca sei cando vou a ter outro encontro; son “eles” os que elixen cando e onde.

Algunhas veces dáme medo saber que vivo cousas e momentos que outra xente non pode nin sequera imaxinar e, preciso contalo, por iso che escribo a ti, porque sempre tivemos unha boa amizade, coñézote e sei que  me cres, porque…  ti cresme, non?

Cada vez que estou con alguén que xa non está neste mundo, lémbrome do río Arnego. Coido que aquela imaxe incorpórea, da que o único que che podo dicir é que ten uns ollos moi grandes e negros, máis negros que unha noite de inverno sen lúa, quedou para sempre na miña vida e, aínda así, cando se me achega, sinto un desacougo ó que non me afago; é como si de súpeto houbese atravesado unha porta a outra dimensión; vexo a todos coma monecos fráxiles ós que podería borrar dun suplo, e podo facer cousas diante deles sen que ninguén se decate. Ó pouco tempo, o desacougo vólvese tranquilidade e sosego.

Xa non sinto tanto medo como a primeira vez que falei cun defunto… Lembro que quixen saír correndo, non sei para onde, pero quería correr, fuxir correndo sen parar; non o conseguín, estaba paralizado…. 

Todo comezou aquel día de antroido en que eu estaba nunha aldea tentando facer algunha foto. Nun intre armouse un pequeno rebumbio ó redor de alguén que contaba que mataran de un tiro a unha muller das Cruces.

Daquela eu facía reportaxes para a prensa; faltoume tempo para chegar ó pobo e preguntar polo sucedido. Ó primeiro ninguén sabía nada, mais non tardei en saber quen a falecida era CLM, unha muller amiga da familia. 

Había poucos días que a vira na tenda; entrou sorrindo, coma sempre. Preguntou pola miña nai e, en canto a veu foi cara a ela e abrazouna sen poder conter as bágoas. Entraron na trastenda e o meu pai, alarmado, foi deseguida por ver que pasaba. A nosa amiga amosoulles as marcas da malleira que lle acababa de dar o marido...

Contou que non era a primeira vez que se puxera violento, pero que nunca fora mais aló de ataques verbais e algún empurrón. Esta vez, ademais da malleira, botouna da casa dicíndolle que sí volvía que lle pegaba un tiro; ela non quería denuncialo, porque “el é bo, tan só que ás veces embebédase e ponse un pouco tolo…”

O único que quería CLM, ademais de poder falar das súas angurias, era saber cómo se lle quitaban os cartuchos a escopeta de caza que o seu marido, sempre tiña cargada… 

Dixeron que se suicidara empregando a escopeta do seu home, mais despois de oír o relato do matrimonio que a atopou, eu nunca vin claro que aquilo fora un suicidio…

Atopárona arrimada a porta do curro, no chan, como sentada, e tiña a escopeta collida tal que un cazador a piques de encarala para disparar: unha man na culata e a outra no gardamáns, dun xeito que é practicamente imposible dispararse a un mesmo, e menos no corazón… 

------------- 

Unha tarde calquera, despois de varios días daquel suceso, estaba eu limpando unhas manchas moi raras que apareceran nunha fiestra do salón; nun intre, fixeime en que dende alí se vía a aldea na que vivira CLM, e sorprendeume que en toda a miña vida nunca me dera conta do detalle. 

Estando eu ensumido en cavilacións, sinto o forte ruído de algo que petaba contra o chan. Dinme a volta para ver o qué fora que caera, mais non había nada…

De súpeto, un aire frío comezou a entrar no salón o tempo que se enchía todo dunha luz agrisada, coma unha brétema; de esguello mirei para a outra fiestra: fora seguía lucindo o sol…

Mirei para o chan como para seguir na busca do quen non atopaba, ou para fuxir do que xa presaxiaba… Non podía saír dalí; algo impedia que me movera… E foi entón cando sentín a súa voz resoando na miña cabeza: 

-Son eu… Non teñas medo... Mírame... 

Como quen corre unha cortina, empanáronse os cristais, e todo canto había ó meu redor desapareceu da miña vista. Era como estar dentro dunha caixa: paredes bacías, limpas, sen adornos, sen lámpadas, e sen fiestras!!!

-Ergue os ollos…, mírame, non teñas medo...  

Claro que tiña medo !!! Medo ó descoñecido, medo a atopar algo para o quen non estaba preparado. Tiña tal atafego comigo que pechei os ollos tentando pensar en algo que me distraera daquela sensación, e canto máis tentaba pensar noutra cousa, máis se ía formando na miña mente a imaxe sorrinte daquela muller. Por un intre tiven a sensación de que ela se ría coa miña fallida táctica do avestruz…

-Anda…, ergue, date a volta e mírame; tes que mirarme…

Sentía que me observaba; sabía que ela estaba detrás de min agardando a que me xirase; podía sentir que estaba alí... De súpeto, algo me fixo pensar que todo aquilo tiña algo que ver co que me ocorrera no río e, case sen darme conta, aceptei a situación e saquei forzas para preguntarlle: 

-Por qué? Por qué eu...? 

-Porque estás na porta; porque nos podes ver e oír... 

-Qué porta? Ver e oír…? A quén? 

-Aos que estamos neste lado… 

-Non entendo nada... Dásme medo!

-Lembras o día en que caíches ó río? En realidade non caíches: elixíronte eles e puxéronte na porta. 

-Non podo facer nada, nin quero saber nada! ! 

-Non podes decidir; xa estas na porta... 

De súpeto tiven a sensación de que estaba só, e aínda así tiña medo, non sei ben de qué, mais tiña medo e non quería seguir oíndo aquela voz.

Semellaba que tiña un tren na miña cabeza; un tren que ía a toda velocidade, sen rumbo, dando bandazos coma un barco no medio dunha tormenta. 

Coido que non cheguei a erguer a vista do chan; como puiden fun de cara á porta e deixei o salón.

O resto do día vivino nun incongruente debanar das ideas que asolagaban o meu pensamento; tiña a sensación de non ser eu, de que aquilo non me sucedera a min, e de haber tido un pesadelo do que non conseguía saír. Por riba, a quén llo ía a contar?...

Ata o día seguinte non volvín a entrar no salón, despois de espertar dunha noite relaxante, tranquila, coma se non houbera pasado nada.  

       

O OUTRO LADO DA PORTA

No pobo sempre se dixo que eu tiña algo especial, mais nunca atopei a ninguén que crera as miñas historias; dicían que eu tiña moita imaxinación… Por iso tan só chas podo contar a ti, ti que viviches algunha delas comigo…

Non volvín a ter unha experiencia tan abraiante como aquela do salón, ou se cadra é que as outras non mo pareceron porque xa estou afeito. A verdade é que ás veces dubido ata do tanxible; xa non sei diferenciar entre o momento presente e esoutro momento no que eu estou ausente para o resto do mundo, oíndo e vendo todo dende un plano distinto, e descoñecido..

Por mais que xa tivera momentos que non entendía ninguén, momentos estraños que para min formaban parte da vida cotiá, dende aquel día ocórrenme cousas que non podo explicar e que nin sequera estou seguro de querer entender. Teño claro que todo isto xa é algo habitual e vai botar comigo moito tempo, mais aínda así cústame afacerme á idea do que conleva ter esa percepción, sobre todo cando se trata de algo concernente a un  familiar ou a un amigo, porque, por si foran pouco atafegantes os encontros, as visións premonitorias teñen sempre unha connotación que, cando non é lutuosa, é o anuncio de algo grave.

Non tardei en comezar a descubrir cal era a porta á que se refería aquela muller; para que te fagas unha idea, vouche contar unha das historias que vivín ó pouco tempo daquela atafegante visita…

Ti xa sabes que me gusta ir ó río a pescar ou a pasear pola súa beira e, aquel era un deses días fermosos nos que o que verdadeiramente apetece é iso: estar á beira do río; pois ben; cheguei á Ponte Basebe, senteime nun croio do camiño e comecei a preparar os apetrechos; nun intre que erguín a cabeza, vin desoutro lado do río a Lois, que xa estaba facendo uns lances…

Fixémonos un aceno a xeito de saúdo e, cando me acheguei á auga xa non o vin; supuxen que iría río arriba, mais que nada porque dende onde el estaba era o mellor xeito de aproveitar as postas do río.

Xa era mediodía cando cheguei ó muíño do Ferreiro; Lois estaba alí, na cima do pozo. O día cambiara de súpeto e as nubes enchían o ceo ameazando treboada. Eu levaba pan, viño, chourizos, e o touciño para facer uns torresmos no vello muíño; alí podíase acender o lume e estar ó cuberto da posible choiva. Ti sabes que agora non deixan acender lumes ó ar libre (será porque os de medio ambiente teñen medo que arda o río…), por iso levo algo mais que o touciño, por se non atopo onde facer un lume para asalo.

-Lois!!! -berreille- Qué? Pescaches moitas?

-Algo levo!

-Vou acender o lume no muíño. O río vai baixiño; ven paquí e metémoslle un bocado! Podes cruzar pola tosta!

-Hoxe non vai ser. Vin escapado e teño que volver sen enredar moito, antes de que veñan a buscarme!

-Pois nada; a ver se nos vemos o domingo que ven!! 

-Ata o domingo, Quico; que pesques moitas!

Comezaron a caer unhas pingueiras e o que ocorreu no río foi algo que eu nunca vira: era como se as troitas quixesen fuxir do río; saltaban e ata caían fora da auga na herba da ribeira; semellaba que pelexaran por morder o anzó… 

Lembreime dunha vez na que o meu amigo "o Peto" contou que unha vez cada certo tempo, no río ten lugar unha purga que fai que se reduza a cantidade de peixes; para elo, troitas, anguías, e canto bicho haxa, bótanse fora para morrer nas beiras. Ti sabes que o peto era unha persoa moi especial e que…, mais, do Peto xa che falarei outro día. 

Pola noite marchei para Pontevedra; á semana seguinte volvín para Cruces e, nada máis baixar do coche atopeime con Ché, aquel fillo de Lois que era un chisco mais novo ca nos. Saudámonos e botamos un bo anaco falando das nosas vivencias e do tempo que había que non nos viamos. Como si aquel momento non estivera existindo, despedímonos coa estúpida expresión de “a ver cando nos vemos para tomar algo!!!” e, cando xa comezaba a alonxarse, berreille: 

-Dille ó teu pai que o espero mañá na Basebe!!! 

Ché quedou parado mirando para min, como pensando no que eu acababa de dicir. Entón, deuse a volta, achegouse a min; miroume cun xesto entre preocupado e estrañado, e dixo:

-Quico..., non te lembras? O meu pai morreu xa hai máis dun ano... Ti estiveche no velatorio... 

Non sei qué cara se me puxo; quixen dicir algo mais non me saían as verbas e, aínda que puidese falar, a Ché non lle podía contar que había sete días que eu estivera co seu pai.

Nin sequera levei a cana de pescar; fun ó río coas ganas de lembrar os sitios nos que o domingo anterior coincidira con Lois, e comprobar que as imaxes que tiña do entorno seguían sendo as mesmas. Botei media mañá ollando para as beiras; as mesmas herbas, os mesmos ramallos…

Vin para á casa; despois de comer collín un libro, “El Criticón”, de Baltasar Gracián. Apenas me sentei e antes de que comezara a ler, algo fixo que me erguera e que ollase pola fiestra… Camiñando paseniño pola acera, de cara ó café de Ramón, coas mans collidas ás costas, ía Lois que, coma si soubese que eu estaba ollando para el, parou e xirouse de cara a onde eu estaba; quedou mirando para min e, sorrindo, ergueu unha man e moveuna en sinal de despedida.

Non volvín a ver nin a Lois, nin a Ché... 

                                                                        

UNHA MOZA CON TRENZAS

Sei que a ti non teño que explicarche as razóns polas que nunca dixen nada. Foron uns anos desconcertantes, de tolemia, de non saber qué facer. Non tiña a quen contarllo, e ademais, quén me ía a crer?... 

O desacougo que sentía cada vez que presentín o falecemento de alguén, facía que me movese coma con electricidade, nervioso, cunha intranquilidade que desaparecía ó momento de saber quén era a persoa falecida. Tamén, cando sentía a proximidade dos seres invisibles, aínda a sabendas de que estaban á miña beira para protexerme, facía que a inquietude e as dúbidas xerasen en min certo nerviosismo, pero o que máis me alteraba era saber que podía estar falando con alguén sen eu saber que xa non estaba neste lado da porta, no mundo dos vivos... Houbo momentos que facían que a miña vida fora desconcertante; ás veces non sabía se estaba deste ou desoutro lado da porta…

Aquela vez en Dorvisou ocorreu algo que eu agardaba dende había algún tempo, mais non imaxinaba como ía a ser o encontro...   

Era o enterro dun coñecido a quen meus pais lle tiñan axudado nalgún momento; era unha boa persoa, un deses seres que van sementando paz por onde pasan. Non presentín a súa morte, mais ese día sentín a necesidade de ir a renderlle os meus respectos, e alá fomos meu pai máis eu.   

Cando chegamos, vimos a un montón de xente fora da casa,  xente que ía dun lado para o outro, paseniño, como buscando con quen falar de todo menos do defunto, e ata rindo a gargalladas. Eu miraba para eles con intensidade, tentando que as miñas olladas puidesen influír na súa mente para que se decatasen do pouco agradable que pode resultar ter esa actitude nun momento así. Era como se alguén me estivese pedindo que os mandase calar, e fíxeno: 

-Non podedes amosar un pouco de respecto? Calade, coño!!! 

Non sei canto berrei, mais estou seguro de que me oíron todos. De súpeto fíxose un deses silencios imposibles nos que a falla de ruído é tan intensa, que non se percibe nin o mesmo silencio. Había quen miraba para min coma pedindo perdón. Cando comezaba a pensar que me excedera un chisco, sinto que dentro da miña cachola resoa unha doce e engaioladora voz…

-Grazas!!! 

Vireime para ver de onde saíra aquel “grazas” que, estou seguro, tan só eu oín. Preto de min estaba meu pai, e unha moza loira con trenzas á que xa tiña visto nalgún momento; unha muller tan fermosa que era moi difícil non ver. Mirei para meu pai cando me dixo: 

-Fixeches ben. Alguén o tiña que facer. 

Sacaron o cadaleito; cando pasou diante de min sentín que o defunto me falaba, mais non puiden entender o que dicía; quedei parado, como cravado ó chan, ata que o meu corazón comezou a latir con tanta forza que me impulsou a botar a correr coma un tolo de cara ó cadaleito; non sentía o chan, era como se alguén me houbese arrastrado polo ar... Alguén me parou suxeitándome polo ombreiro; era a moza loira que, mirándome cunha dozura abraiante, dixo: 

-Xa te acostumarás... 

Quedei mirándoa sen entender nada. Ela, sen afastar a mirada, moveu un chisco a cabeza con un aceno que me convidou a mirar detrás dela... Alí estaba o home ó que ían a enterrar. A moza loira e mais el, sorrindo, ergueron a man nun xesto de despedida e, non sei cómo, desapareceron...  

Dende que todo comezou sempre tiven a sensación de que o meu pai sabía polo que eu estaba pasando; non sei cómo nin porqué, mais sabíao... Aquel día, ó ver a miña cara de sorpresa, quedouse mirando para min como agardando a que eu dixese algo e, entón,  conteille o que me acababa de pasar; el deume un abrazo e dixo: 

-Xa te acostumarás... 

Pouco a pouco o tempo cronolóxico estaba deixando de ter o mesmo sentido. Nalgunha daquelas conversas que tiñamos na casa contaba os meus encontros con alguén a quen había anos que non vía e…, moitas veces, meu pai con tan só mirarme facíame saber que, outra vez, desoutro lado, alguén abriu a porta… 

OUTRAS VIDAS 

Teño chegado a algún sitio que xa coñecía antes de haber ido por primeira vez… Dixéronme que algunha e de xeito ocasional lle ten ocorrido a outra xente; ó parecer débese a que algunha vez puidemos ter oído falar dese lugar e, a nosa mente fai o resto; non digo que non sexa certo, mais, de ser así, cómo se explica que ti máis eu estiveramos en pobos, rúas, e casas, das que non se lembra ninguén?...

Hai uns días, ó chegar á casa despois de percorrer coa bicicleta os camiños de monte polos que nos gustaba perdernos, atopeime con Roberto que, sen mais e con cara triste,  díxome que morrera Andrés.

A ver cómo cho digo: a noticia non me sorprendeu, pois Andrés, o día en que morreu, xa estivera “falando” comigo para despedirse. O que me sorprendeu foi que Roberto, con quen o único que eu compartía era vivir no mesmo pobo, se dirixira a min para dicirme que morrera Andrés; iso creoume certa confusión, ata pensar que se trabucaba e que falaba de outro Andrés…

-Qué Andrés?

-Andrés do Vilar, cál senón?!!!

-E cándo morreu? Qué lle pasou?

-Morreu onte no hospital, en Barcelona… Estaba alí dende a semana pasada…  Iso é todo o que sei.

De súpeto sentinme como no medio dun pesadelo… Non entrei na casa; arrimei a bicicleta á parede e botei a andar sen saber nin para onde ía. Outra vez os meus pes deixaban de sentir o chan… Outra vez me atafegaba a sensación de estar flotando no ar... Ollei para os lados buscando a cara da moza loira, agardando ver a Andrés detrás dela,  mais a rúa estaba baleira; Roberto marchou sen que eu o vise e, na rúa non quedaba ninguén… Qué estaba pasando…?

Na miña memoria resoaba a conversa que tiven con Andrés… Estivemos falando da nosa nenez, dos nosos xogos na casa vella que había á beira do camiño vello de Cumeiro, de cómo renxía o galo cataventos que había no tellado daquela casa de fronte a igrexa, das veces que iamos a sentarnos nos marcos do camiño para ver agardar a que chegase Manuel das piñas, que sempre viña cantaruxando e tentando facer soar aquela gaita co fol tan remendado, que perdía mais ar do que lle entraba...

Do galo cataventos xa nin che falo; ninguén lembra ningunha casa das Cruces que tivera tal. Ás veces penso que nalgún momento a miña vida transcorreu nun mundo paralelo, no mesmo sitio, coa mesma xente, cos mesmos amigos, mais nun tempo e unha dimensión da que tan só eu se lembra.  

Xa sabía que Andrés morrera; non entendín por qué Roberto se achegou a min para darme unha noticia que xa eu coñecía. Entón dinme conta…

Roberto acababa de cruzar a porta do alén e, a pesares de que a penas nos relacionabamos (el era maior ca nos), ese día, pola razón que fose, veu a despedirse de min. Iso levoume a botar o resto da tarde tentando lembrar aos que xa hai tempo que non están aquí; sentín certa anguria ó darme conta de que había moita xente da que me esquecera. Entón, coma nun desfile, comezaron a xurdir na miña memoria; pouco a pouco foron deixándome sentir a súa presenza e, quizais che sorprendera ver como me ría coas chanzas de quen habendo sido bromista, ségueo sendo desoutro lado da porta… 

E agora que me lembrei da sorna e da sutileza das bromas que gastaba algún deles, vouche contar algunha das que me levan gastado dende o outro lado:

Meu pai, dende que faleceu, sempre atopa o xeito de me facer saber que está preto. Por un tempo pensei que o día que eu estaba rachando uns toros de madeira coa machada foi a primeira vez que me gastaba unha pillada; agora xa non sei cantas habería antes daquela, só que eu non o sabía... 

Daquelas aínda tiñámola cociña de leña, e na horta un bo montón de toras de madeira seca; púxenme a facer os rachóns co machado e, tal como a ía fendendo, ía colocándoa nun montón. De cando en vez afastaba un rachón sen nos para, coa macheta, facer astoas miúdas coas que prender o lume.

Ti sabes que hai quen di que eu son moi despistado e, a forza de oílo xa comezo a crer que o son,  mais o que me pasou ese día non foi por mor dos meus despistes... 

Lembro como agora mesmo… Collín un rachón de abeneiro, que só serve para acender porque arde moi ben; púxeno enriba do cepo, fendino á metade, pousei a macheta, collín outro anaco para fender e…, a macheta desapareceu…

Busqueina por canto recuncho hai; daba a tarde por perdida e xa me dispoñía a marchar cabreado polo meu incomprensible despiste, cando nun momento pareceume sentir a risa pícara de meu pai…

Boto unha ollada ó redor, e vexo a macheta cravada no cepo no que estaba antes de desaparecer. Rinme cando me din conta de que seguía sentindo a risa de meu pai…

 

LEMBRANZAS DE ONTE

Sempre queda algo por contar... Hai veces que sinto a necesidade de atopar a alguén que teña vivido algunha cousa similar, para ceibarme a falar sen medo, mais quero que entendas que se non che conto todo a ti, non é porque non queira ou porque teña medo a contarcho (a estas alturas da miña vida, xa non me queda sitio para o medo...) O que ocorre é que hai cousas que, ás veces, quedan no tinteiro... 

Cando penso naquelas vivencias que temos compartido, teño a sensación de que non era eu quen estaba nelas, mais... entro na casa vella, miro para a lareira e, sinto como que en calquera momento van a comezar a estourar as cáscaras de pino e a espallarse as brincadeiras muxicas que fuxían do lume cada vez que remexiamos os tizóns. Pecho os ollos e sinto o bruar do vento, o son da choiva de inverno, e ata me poño a tremar cando lembro o ar frío que se colaba polas rendixas da vella e escangallada porta. 

Séntome no banco á beira da lareira, xa sabes, aquel banco que de tanto fregalo tiña máis sucos que unha leira recén arada; poño a man na orella por si oio chegar a Andrés e, outra vez xorde no meu maxín o son daquela voz que só tatexaba cando estaba diante do mestre da escola. Oio que me chama; non preciso abrir os ollos nin moverme de onde estou para revivir un tempo no que el, que era máis vello ca min, chegaba dende o Vilar e viña a buscarme para levarme á escola. Mais o que lembro de xeito especial, son as nosas fuxidas ó Carpacedo e, sobre todo, ó Campo dos Marcos… Iamos polo camiño real para pasar por diante da casa de Gumersindo, o ferreiro; quedabamos arrimados á porta ata que nos vía e nos convidaba a entrar.

Sempre penso en si sería verdade que eu estiven alí tantas veces como creo lembrar, dándolle ó veo de aventar as brasa do carbón, poñendo calquera cacho de ferro na barqueta ata que estaba candente e vermello, para metelo na tinalla de auga a arrefriar. Aqueles ferros, estou seguro, pouco máis eran ca un arame, mais no meu ego, aqueles arames sempre foron do tamaño dunha reixa de arado.

O ferreiro, que tiña un xeito de falar moi raro, ríase, rosmaba e dicía:

-Hummm… A vere cómo tá ese fegho! Ta benhe… Vase a sere un bon fegheiro… (Hummm... A ver cómo está ese ferro! Está ben… Vas a ser un bo ferreiro…)

Despois chiscábame un ollo e dicía: 

-Se o teue pae saibe que che deixeie taballare na foxa e ghemexere no lume, beghame! (Se o teu  pai sabe que che deixei traballar na forxa e remexer no lume, bérrame!) 

Aquel era un de tantos segredos dos que eu estaba fachendoso; estaba seguro de que ninguén máis o sabía…, ata que un día me deixou cavilando meu pai cando comentou con certa sorna:  

-Non ulides ó chamusco...? Estarase queimando algo...? Hummm…  

Xa ves o que son as cousas; dende ese día comecei a ver sombras, sombras furtivas que semellan agocharse, como nun xogo, sombras que cres ver e que non son de ninguén.

Afíxenme tanto a elas que cheguei a non darlle importancia; era como mirar para o ceo un día de verán e ver  nubes. 

A verdade é que xa non estou seguro nin de ter vivido todo aquilo; de cando en vez pregúntome  quén sería aquel "eu" que viviu as aventuras que lembro, sobre todo cando me atopo fora de lugar contando aventuras como as da forxa de Gumersindo, e alguén di:

 -Non podes ter oído falar ó ferreiro, porque..., o ferreiro morreu uns anos antes de que ti naceras... 

SOMBRAS

Xa sabes que na nosa tenda non había autoservicio; nós proporcionábamos os produtos que os clientes nos ían pedindo; mais iso xa o sabías. O que che quero contar é a historia dunha parella moi especial…

Eran uns irmáns que tódolos días de feira viñan á nosa casa a mercar; ela preguntáballe a el e el preguntáballe a ela por todo canto cada un deles pedía, menos á hora de mercar as galletas: ela mercaba sempre unha caixa de "María" de 2 kgs, e el, levaba unhas pastas coma biscoitos con moito azucre, que viñan en caixas de 5 kgs.

Tiñas que velos... Eran coma o can e o gato e de cote estaban rifando:  

-Xa che dixen que fagas o que queiras; déixame en paz!!! Cánto café mercamos...?

-Non morrerás, carallo, non morrerás... Levamos aceite...? 

-Da Giralda, do de dez litros, se o levas ti, que a min dóenme as mans...

-Doerán carallo, doerán... Qué é o que non che doe a ti? Bruxa!!!  

Poida que non estiveran moi de acordo, mais a pesar das liortas, sempre sabían o que querían. 

Levaban vivindo xuntos toda a vida dende que a súa nai, viúva, os abandonou cando tiñan pouco máis dos nove anos de idade. Levaron unha vida de miserias, e vivían coas axudas dos veciños e sempre se levaron ben, ata que comezaron a cobrar o que chamaban "subsidio de vellez", e aí foi onde comezaron os problemas... 

Pasaron varias feiras ata o día en que apareceu na tenda el só, coa mesma cara enfurruñada de tódolos días e pedindo unha caixa de “rosquillas de Santiago”

Un dos clientes da tenda achegouse a el e, saudouno, e preguntoulle: 

-Cómo vai esa vida? E a túa irmá, segue enferma? Hai xa ben tempo que non a vexo... 

-Cómo está a túa irmá? Segue enferma? Hai xa ben tempo que non a vexo... 

- Morreu... 

-Qué morreu…? Cando morreu? Non souben nada ! 

-Non o soubo ninguén... 

-É ló…? Qué lle pasou? Ónde morreu? 

-Morreu na casa, ou sexa, non morreu..., matouse... 

-Qué?!!! Vaia oh!! Pois i que o sinto... Eche ben raro que non se soubera nada...  

-Non se soubo porque non llo dixen a ninguén. 

-Mais..., si se matou…, tería que ir o xuíz... Cómo se matou?

-Qué xuíz?Alí non veu ninguén, non quixen eu... Matouse ela soa; meteu a cabeza na pila do lavabo e afogou... 

Non berrou nin falaba alto, mais todo o mundo se xirou para miralo. Fíxose un silencio indescritible e, nun intre, miro para a porta e vexo á un daqueles seres transparentes dos que che teño falado; de súpeto, aquel ser comezou a coller a forma da rapaza das trenzas que, xa na rúa, saudoume ó tempo que desaparecía. De par dela ía unha velliña arroupada con sacos de esparto;  na man levaba unha caixa de galletas María... 

Non lembro quen era o home que preguntou pola saúde da irmá, mais lembro moi ben que marchou axiña dicindo:

-Volvo enseguida!!!

Non volveu; foi correndo ó cuartel da garda civil e acompañou ós gardas ata a casa da suicida; alí, nun recuncho da corte do gando, atoparon o seu corpo debaixo dun montón de sacos de esparto e de mantas vellas... 

 

CECILIA,  A MULLER DAS TRENZAS

Coñécesme; non lembro cantas veces che contei as mesmas historias e cantas veces che dixen das miñas experiencias; sei que, dalgún xeito, entendes o que che digo, mais aínda que me entendas, sei que ai cousas que están lonxe da túa visión dunha realidade que nos ensinaron a crer, unha realidade que nin sequera pertencía a este mundo… Nunca pensaches que é posible que non se nos quixera ensinar outra cousa que nos permitira ter as nosas propias ideas…? Nunca imaxinaches outra realidade, unha realidade que nos faría libres de verdade…?

Verás: estes razoamentos inconfesables fixeron que me dese conta que os obxectos que eu deixaba de ver non desaparecían…, só cambiaban de espazo temporal, mais seguían estando aí: o reloxo que pousei enriba da mesiña de noite e que pasados varios meses volveu a aparecer enriba da mesiña de noite, no mesmo sitio do que desaparecera, e así incontables obxectos: a macheta no cepo de facer os rachóns, o primeiro polímetro que tiven, un soldador de estaño, unha chave stilson, zapatos recén estreados, unha chaqueta de coiro, fotos, chisqueiros… E agora, se queres chamarme despistado, dime por qué a báscula do baño, que se acende soa e cando lle da a gana, marca sempre: 11’11? Por qué, cando ó rematar o mes e arrinco a folla do calendario, ó outro día a folla volve a estar pegada onde estaba? Por qué cando paso pola curva de Cortizada se apaga a radio e comezan a moverse as polas dos carballos coma se fosen a caerme enriba…?

Ás veces sinto que me acariñan o cabelo ou que me poñen unha man no ombreiro…, xírome e non vexo a ninguén, mais sempre hai alguén que me di: “Ola, son eu…”

Xa che falei da fermosa moza loira con trenzas, mais estou seguro de que nunca che dixen como souben que, entre outros nomes, lle gusta que lle chame Cecilia. Verás, é unha estraña historia…    

Lémbraste daquel cura que nos daba latín e que nos facía ir á misa si queriamos aprobar a asignatura…? Ti alporizácheste tanto coma min cando nos suspendeu naquel exame trimestral porque, según dicía el, ti mais eu copiarámolo de non sei onde, xa que era imposible facer un exame tan perfecto.

Coido que aquel día ata chorei de rabia… Pareceume tan inxusto que decidín deixar de estudar; ía ó instituto, mais non entraba nas aulas (tal era o control que había)

Eu sabía que non era doado latar as clases sen que nalgún momento me cacharan folgando polas aulas baleiras e…, cacháronme. O que máis me doeu é que foi aquel cura quen me atopou na aula de tecnoloxía un día no que nin sequera había clase, mais vaste a sorprender…

Nin me berrou nin me preguntou; aquel cura que por riba de ter unha cara que metía medo, era mais alto que nin sei, olloume como tentando ver algo que el non entendía (nin eu nese momento) Estou convencido de que aquel home que impoñía medo, agora estaba sendo vítima doutro medo que impoñía mais que as súas ameazas do inferno e ata as de facerche suspender todo o curso… Con voz moi queda, dixo:

-Non sabes canto tempo levo na túa busca… Tes que me perdoar… Tes que voltar ás aulas… Prométoche que nunca mais vou facer que un alumno o pase mal pola miña culpa… E por favor, dille a Cecilia que falei contigo e, pídelle que ela tamén me perdoe…

-Cecilia? Qué Cecilia…?

-A muller que te coida, a señora loira que leva trenzas…

Imaxinei a un montón de señoras loiras con trenzas, mais non lembraba coñecer a ningunha; o curiosos é que a miña inquietude por saber quen era aquela muller, desapareceu de súpeto, e nin que dicir ten que ó outro día volvín a retomar as clases. Estrañoume que ningún mestre me preguntase polas fallas de asistencia e din por feito que ó final de curso, dalgún xeito mo ían a facer pagar, mais foi como se todo aquilo non houbera pasado nunca.

Tiveron que pasar varios anos e moitas cousas ata aquela tarde que me quedei durmido á beira do Ulla preto da ponte Basebe; espertei con son dunha voz que semellaba saír da miña cabeza, unha voz que comezaba a botar de menos…

-Ola, son eu…, Cecilia…

A ver cómo cho digo… Non sabía quen era, mais sabía que era ela. Nada mais oír o nome de Cecília acudiron a min un montón de lembranzas nas que, dun ou doutro xeito, ela estaba aí, aínda que nunca fun consciente da súa presenza. Antes de que eu comezase a facerlle preguntas, dixo:

-Si, era eu, sempre era eu. Saqueite do río o día que afogaches; eu falaba contigo cando… 

-Agarda –interrompina- Qué dis? Qué afoguei? Cómo que afoguei…?

-Afogaches, non o sabes, mais afogaches… Por qué estás aquí? Non é doado de explicar; quédate con isa idea que dende hai tempo rebule na túa mente: eres un dos elixidos para gardar a porta, estás na porta, e…, naquel momento eras demasiado novo para cruzala.

-Quén eres? Quén é Cecilia…? Cómo é que te vexo sempre igual, coma unha xove? Quén era a Cecilia que o cura describiu como “unha señora que me coidaba”? Cál é a túa idade? Por qué non me soaba o teu nome…?

-Iso non está ben… A unha muller non debe preguntárselle a idade… É broma, oh!!! Non todo vai a ser seriedade, non? Podes estar tranquilo; temos toda a vida para que ti mesmo vaias descubrindo respostas, tódalas respostas… Tes que saber que a miña verdadeira forma é a que viches aquel día, alí, no fondo do río; eu son un daqueles seres transparentes que…, por certo, sentiches medo?

-Non, o certo é que sentín moita paz, mais non entendo… Por qué te vexo sempre coa forma dunha muller? E por qué “Cecilia”?

-Poida que o teu tempo non abonde para que poidas chegar a entendelo todo...

-Vou a morrer?

-Si,claro, mais non agora; quédanche moitos anos de vida!

-E a ti…?

-Hai cousas máis vellas que o mundo no que vives, eu son unha delas; para min non hai tempo nin idade, eu son…

-Un espírito? Un anxo...?

-Nooon; a lo menos non do xeito en que poidas imaxinalos! En canto a escoller o nome de  Cecilia, por qué non? Prefires outro nome?

-Así está ben… Dime, por qué os do outro lado se poñen en contacto comigo e eu non podo contactar con eles cando quero? Por qué podo percibir que alguén está cruzando a porta, mais non podo saber cando o vai a facer un familiar ou un amigo?

-Todo está en ti! Se cadra é que non queres sabelo…

-Creo que todo isto é un pesadelo… Non eres humana, non eres un espírito, non eres un anxo...? De ónde eres? Cómo chegaches aquí? Por qué estás deste lado da porta?

-Son humana, aínda que na miña figura orixinal non cho pareza. Somos moitos os que estamos entre vos dende hai miles de anos… Dentro deste mundo hai outros mundos; ti estás comezando a compartir un mundo no que tamén estou eu. Mañá pola mañá deixaremos que moita xente vexa un Obxecto que ti recoñecerás; algo co que nos desprazamos polo universo, mais non para vir á Terra, senón para saír dela…

UNHA BOLA BRILLANTE

                                                    Seguirá...