SOMBRAS DE CRISTAL



SOMBRAS DE CRISTAL

-Cartas a Tí-


O COMEZO

Vou a contarcho dende o principio e aínda así non o vas a entender... 

Detívenme na mesma lousa grande que hai á beira do pozo, na que tantas veces me parara a descansar ou a comer un bocadillo. Cando me pareceu, erguinme, colguei o zurrón ó ombreiro e, antes de que me dese tempo a dar un paso, xa estaba metido na auga. Despois foi como se o río turrase de min; a cada movemento meu algo me levaba outra vez ata o fondo. Non había nada que me impedise moverme nin nada no que puidera estar encerellado, mais non era capaz de saír á superficie. 

Deixei que me levase a corriente, pensando que ó chegar á presa do pozo podería saír aínda que fose arrastras. Non sei canto tempo levaba xa no fondo do río; os pulmóns pedían aire e por máis que me deixaba levar pola auga ou tentaba nadar, parecíame que non me movía do sitio. Nun intre, comecei a ver  un espazo infinito, alumeado e brillante e tiven a sensación de que alguén a quen non conseguín ver se achegaba a min; era como se me falase cunha voz que non podía oír, pero murmuraba na miña cabeza algo que eu non entendía. Despois foi como si esa cousa que estaba ó meu lado me sorrira e me empurrase ata arriba; botei ás mans á mesma lousa polo que esvarei e, en canto me repuxen un pouco acendín o lume e púxenme a secar a roupa. 

Esa noite case non puiden durmir cavilando no que me acontecerá. Estaba seguro de non haber visto nada baixo a auga, mais..., dende aquela, hai veces que teño a sensación de que, fose o que fose o que se achegou a min e me falou ó oído, está ó meu carón intentando dicirme algo… 

Agora, cada vez que lembro aquilo, e tódalas veces que paso por un deses momentos dos que che teño falado, xurde esa imaxe incorpórea da que o único que podo dicir é que ten uns ollos moi grandes e negros, máis negros que unha noite de inverno sen lúa.

-------------

Non tardei en darme conta de que tamén dende aquel día, á miúdo resoa na miña cabeza un son que, aínda que melódico, resúltame bastante molesto. Ese son é como un burato que alguén abriu na miña vida;  un burato que me comunica cunha dimensión descoñecida dende a que me chegan as mensaxes das que xa che teño falado.

Non me acostumo a esa sensación; atafégame e fai que sinta que non podo respirar, que o meu corpo queda baleiro, que o corazón se me para, ou se poña a latexar con tal forza que parece querer saír do meu peito… Non me acostumo a non sentir o chan baixo os pes, nin a ter esa sensación de que alguén me arrastra polo ar… 



O PRIMEIRO CONTACTO   

Había festa en Piloño; nun intre armouse un pequeno rebumbio e oín a alguén comentando que lle pegaran un tiro a unha muller das Cruces e que a mataran. 

Ó chegar ó pobo pronto souben quen era a falecida... Coñecía ben a aquela muller; viña moito á nosa casa, a mercar e a contar as súas penas... Había uns días que a vira; entro na tenda, sorrindo coma sempre, mais non foi capaz de conter as bágoas...

Contou que o marido lle daba unhas malleiras que a deixaban sen sentido, que a ameazaba con botala da casa, ou con pegarlle un tiro... 

Dixeron que se suicidara coa escopeta do seu home, máis quen a descubriu alí tirada á beira da porta, contoume que ese día estaba na horta abrindo unhas birtas, xusto á beira da eira onde ela se suicidou. Tamén me contou que ela tiña a escopeta collida coas dúas mans, tal que un cazador cando vai a disparar á peza, e que en todo o tempo que estivo na horta, a poucos metros dalí, non oeu ningún disparo... 

-------------

Estaba só; púxenme a limpar unhas manchas que apareceran na fiestra, e sorprendinme cando me din conta que dende alí se vía a aldea na que se suicidara aquela muller. Dinme a volta pa recoller algo que deixara no chan e, foi entón cando sentín a súa voz resoando na miña cabeza:

-Mírame, non teñas medo... Mírame... 

Un aire frío entraba no salón, coma unha brétema que o encheu todo cunha estraña luz agrisada; case sen atreverme a erguer a cabeza, mirei de esguello cara a outra fiestra pa comprobar que aínda seguía lucindo o sol; neso, como quen corre unha cortina, empanáronse os cristais. 

Atafegábame a sensación de impotencia e o medo a atopar algo para o quen non estaba preparado. 

-Mírame, non teñas medo... Mírame... Xa sabes quen son... 

Pechei os ollos pa non vela e... a súa imaxe sorrinte apareceu na miña mente. Sentía que me observaba; sentía que ela estaba detrás de min agardando a que me xirase... Non sei de onde saquei forzas pa preguntarlle: 

-Por qué? Por qué eu...? 

-Porque estás na porta; porque nos podes ver... 

-En qué porta? Ver a quen? 

-Aos que estamos neste lado; poida que nunca te deras conta ou que non o quixeras saber... Agora quéroche pedir que me axudes...; ti sabes que non me matei... 

-Eu nada podo facer! Qué queres de min? 

-Tan só que cada vez que o vexas te lembres de min, que na túa mente vexas a miña imaxe... 

Semellaba que tiña un tren na miña cabeza; un tren que vai a toda velocidade, sen rumbo, dando bandazos coma un barco no medio da tormenta. Non sei ben de qué, mais tiña medo e non quería seguir oíndo aquela voz. Coido que non cheguei a erguer a vista do chan; como puiden fun de cara á porta e deixei o salón ó tempo que ía repetindo:

-Déixame! Non quero saber nada! Non quero saber nada! Non quero saber nada! 

O resto do día vivino nun incongruente debanar das ideas que asolagaban o meu pensamento; tiña a sensación de non ser eu, de que aquilo non me sucedera a min, de haber tido un pesadelo do que non conseguía saír. Ata o día seguinte non volvín a entrar no salón, despois de espertar dunha noite relaxante, tranquila, e sen pesadelos. 

Aínda que non volvín a ter unha experiencia exactamente igual, dende aquel día ocórrenme cousas que non podo explicar e que non quero entender; por máis que xa é algo habitual cústame afacerme á idea do que conleva ter esa percepción; sobre todo, cando se trata dalgún familiar ou dun amigo. Pouco a pouco souben de qué porta me falaba aquela muller.  



NO OUTRO LADO 

Chegamos ó río ó mesmo tempo e acordamos ir cada un por unha beira. Perdino de vista ata chegar a "O Pozo do Ferreiro":

-Luis, qué? Pescaches moitas? 

-Algo levo!! Pero agora teño que marchar; eu xa te deixo. 

-Pois nada; ata o domingo que ven, a ver se nos vemos!! 

Nun intre, xirei pa saír do río e cando volvín a mirar, xa non vin a Luis.

Pola noite marchei pa Pontevedra. Á semana seguinte regresei ás Cruces; nada máis baixar do coche atopeime cun fillo de Luis ó que non lembraba ter visto dende había varios anos. Estivemos falando un bo anaco e ó despedirnos, díxenlle: 

-Xa lle podes dicir ó teu pai que mañá volvemos a vernos no río!!! 

-Quico..., non te lembras? O meu pai morreu o ano pasado... Ti estiveche no velatorio... 

Non sei qué cara se me puxo; non sabía qué decir, e moito menos contarlle que había sete días eu estivera pescando co seu pai. Non lembro cómo quedou a cousa, tan só que despois estiven cavilando toda a tarde. Como o meu pai (meu compañeiro de pesca) levaba uns días algo canso e xa non saía da casa, non fun a pescar. Despois de comer deiteime no sofá; cando me erguín mirei pola fiestra e vin a Luis camiñando pola acera de cara ó café de Ramón, paseniño, coas mans cruzadas ás costas. Parou, xirouse e quedou mirando pa min; sorrindo, ergueu unha man e moveuna en sinal de despedida. Non o volvín a ver. 

Vas entendendo por qué nunca contei estas cousas? 

-------------

Foron uns anos desconcertantes, de tolemia, de non saber qué facer; non tiña a quen contarllo e, ademais, quén me ía a crer?... 

Chegou un momento no que podía sentir a proximidade dalgún contacto ou do falecemento de alguén. Non, nunca souben quén era o que ía a falecer, mais había sinais que me avisaban da proximidade; por exemplo: cada vez que pasaba pola curva do serradoiro de Cortizada e o aparello de radio enmudecía,  si! enmudecía uns segundos aínda que fose escoitando un cd, nese momento eu sabía que non ía a tardar en aparecer alguén que xa estaba no outro lado. O que mais me alteraba era saber que podía ter unha conversa con ese ser, sen saber que xa non estaba aquí, neste lado... 

Coido que tampouco che contei o de aquela vez en Dorvisou... Soubemos que era o enterro dun home que viña moito pola nosa casa; un home bo onde os houbera; unha desas persoas que van sementando  paz e positividade por onde pasaban. Sentín a necesidade de ir ó enterro e, alá fomos meu pai máis eu. 

Todo transcorría do xeito normal que se pode agardar nun enterro: fora da casa xente dun lado pa outro, falando de todo menos do defunto ou rindo a gargalladas. Eu miraba pa eles intentando que as miñas olladas puidesen influír na súa mente e se decatasen do pouco agradable que pode resultar ter esa actitude nun momento así. Era como se alguén me estivese pedindo que os mandase calar, e fíxeno: 

-Non podedes calar un pouco e amosar algo de respecto?!!! 

Non sei canto berrei, mais deberon de oírme todos. De súpeto fíxose o silencio; algún miraba pa min coma pedindo perdón e, nun intre sentín a súa voz: 

-Grazas! 

Á miña beira tan só quedaba meu pai e unha moza loira con trenzas, á que eu xa tiña visto noutros enterros; unha muller tan bonita que era moi difícil non ver. Mirei pa meu pai cando me dixo: 

-Fixeches ben. Alguén o tiña que facer. 

Sacaron o cadaleito; primeiro ía á igrexa e despois do funeral, po cemiterio. Cando pasou diante de min sentín que o defunto me falaba, mais non puiden entender o que dicía; quedei parado, como cravado ó chan, ata que o meu corazón comezou a latir con forza. Botei a correr coma un tolo de cara ó cadaleito; non sentía o chan... Parei cando alguén me botou un brazo ó ombreiro; era a moza loira que, mirándome con cara de compaixón, dixo: 

-Xa te acostumarás... 

Quedeina mirando sen entender nada. Sen afastar a mirada, xirou un chisco a cabeza con un lixeiro  aceno, como convidándome a mirar detrás dela e..., alí estaba o home ó que ían a dar sepultura. Diante del, a moza loira sorría... Os dous levantaron a man nun xesto de despedida e, non sei cómo, desapareceron... 

 ------------- 

Coido que meu pai sabía polo que eu estaba pasando; non sei como nin porqué, mais sabiao... Un pouco asustado, conteille o que sentira; el deume un abrazo e dixo: 

-Xa te acostumarás...

Dende aquel día o tempo xa nunca máis volveu a ter o mismo sentido. Nalgunha ocasión falando na casa, comentaba ter visto a alguén a quen había tempo que non vía e, moitas veces, moitas, meu pai con tan só mirarme daquel xeito que aprendín a interpretar, facíame saber que, outra vez a porta do outro lado se abrira... 



AS OUTRAS VIDAS 

Xa che contei que teño chegado a un sitio ó que ía por primeira vez, e xa o coñecía sen haber estado nunca nel. Dixéronme que é algo que lle ten pasado a máis xente, algo debido a que algunha vez puidemos ter oído falar dese sitio e a nosa mente fai o resto; puidera ser, mais... qué pensarás se che digo que no meu pobo eu estiven en sitios que non lembra ninguén...? 

-------------

Xa ía pa casa cando me crucei con Gonzalo que, con cara triste,  díxome que morrera Andrés. Non sei se me sorprendeu mais que alguén con quen apenas compartín algún momento algunha vez, e de casualidade, sen mais nin mais se dirixira a min no medio da rúa pa dicirme que morrera Andrés, como que morrera Andrés… 

-Pero… Qué dis? Cando morreu? Ónde? Qué lle pasou?

-Morreu onte no hospital… Estaba alí dende a semana pasada…  Iso é todo o que sei…

Coido que botei a andar sen saber nin pa onde ía; era como estar no medio dun pesadelo… Outra vez os meus pes deixaban de sentir o chan… Outra vez a sensación de estar flotando no ar... Ollei pa os lados buscando a cara da moza loira, agardando volver a ver a Andrés detrás dela,  mais a rúa estaba baleira;  non había ninguén…

Aínda non cho dixen: había uns minutos que estivera falando con el, con Andrés; estivemos lembrando anacos da nosa nenez, de cando xogabamos na casa vella que había á beira do camiño vello de Cumeiro, de cómo renxía o galo cataventos que había no tellado, das veces que iamos a sentarnos nos marcos do camiño pa ver a Capillas que viña polo camiño, bailando, mentres facía soar aquela gaita de fol remendado...

Do galo cataventos xa nin che falo; ninguén lembra ningunha casa das Cruces que tivera tal. Ás veces penso que nalgún momento a miña vida transcorreu noutra vida paralela, no mesmo sitio, cos mesmos amigos, mais nun tempo e unhas situacións que tan só eu lembro. 

Paso por diante da estartelada casa de Gumersindo, o ferreiro, e penso en se foi verdade que eu estiven tantas veces alí con Andrés, dándolle ó veo de aventar o carbón, poñendo calquera cacho de ferro na barqueta pa quitalo candente e metelo na tinalla a arrefriar... O ferreiro ríase, rosmaba, e polo baixiño dicía: 

-Humm... A "vere"... "Ta" bennn... Ides a ser bos ferreiros... 

Despois miraba pa min e con certa complicidade diciame: 

-Non lle dighades ós vosos  pais que vos deixei traballar e remexer no lume, que me berran! 

Estabamos fachendosos do noso segredo que non coñecía ninguén... Nunca se me ocorreu pensar que o meu pai tivera poderes de adiviño, mais algunha vez deixoume cavilando un anaco cando, o chegar eu á casa comentaba con sorna : 

-Non ulides ó chamusco...? Estarase queimando algo...? 

Iamos a xogar ó Campo dos Marcos, á beira do camiño que sobe po Camballón. Andrés mais eu pasabamos por diante da casa do ferreiro, unha casa que está no que antigamente se chamaba "O Camiño Real". Gustábanos chegar alí ou ó Carpacedo sen que nos visen os outros rapaces; era como sentirse dono dun secreto, dun coñecemento dos camiños que a nos parecía que non coñecía ninguén... 

Lembro as risas de meu pai un día que estabamos Andrés mais eu remexendo nas brasas mentres nos quentábamos ó lume da lareira; meu pai contounos que non houbo vez que estiveramos na casa do ferreiro sen que el e o pai de Andrés o souberan... 

Ás veces, cando penso naquelas vivencias, teño a sensación de que non era eu quen estaba nelas, mais... sempre que entro na casa vella e miro pa lareira, lembro cada unha daquelas muxicas que fuxían do lume cada vez que remexiamos nos tizóns; lembro o bruar do vento e son da choiva de inverno, o ar frío que se colaba polas rendixas daquela porta escangallada… Séntome no banco á beira da lareira e poño a man na orella, por si oio chegar a Andrés…

------------- 

Sempre queda algo por contar... Ás veces tes que atopar a alguén a quen lle ten pasado algunha cousa similar pa falar sen medo a quedar coma un espécime digno de estudio de calquera psicólogo dos que veñen do estranxeiro. Quero que entendas que se non che conto todo, non é porque non queira ou porque teña medo a contalo (a estas alturas da miña vida, xa non me queda sitio pa ter medo...); tan só é que me quedou no tinteiro. 

E agora que me lembrei da sorna e da sutileza das bromas que gastaba meu pai, vouche contar:

Dende que faleceu, sempre atopou o xeito de me facer saber que estaba preto. Sempre pensei que o día que eu estaba rachando uns toros de madeira coa machada fora a primeira vez; agora xa non sei cantas habería antes, só que eu non o sabía... 

Aquel día tronzara coa motoserra un bo montón de madeira; púxenme a fendela co machado e, ía afastando algún dos rachóns que non tiñan nos pa facer astoas pequechas coas que prender o lume. Coa macheta pequena ía facendo os garabullos, e cando se ían amontoando afastábaos pa xuntalos noutro montón.

Hai quen di que eu son moi despistado e, a forza de oílo xa comezo a crer que o son... mais o que me pasou ise día non foi por mor dos meus despistes, non... 

Collín un rachón de aveneiro, que nin da calor nin fai carbón, mais é moi bo pa acender porque arde moi ben; púxeno enriba do cepo, fendino á metade, pousei a macheta, collín outra hacha pa fender e, a macheta non estaba onde a deixei. Eu non me movera do sitio, e aínda así busqueina en tódolos recunchos; a macheta desaparecera. Xa a daba por perdida cando, nun momento sentín a risa pícara de meu pai; enténdino todo: era unha das súas bromas. Volvín a mirar po cepo e, a macheta seguía alí... 



ESQUECIDOS 

Estiveron aquí. Ó longo do día estívenme lembrando de algún dos que xa non están aquí e tiña xa esquecidos. Pouco a pouco fun sentindo a súa presencia.; sei que vas a rir...: algún segue a ser tan bromista cóma antes de morrer. 

Primeiro as sombras, esas sombras furtivas que parecen de alguén que se quere esconder, sombras que cres ver e que non son sombras de ninguén; logo, aparece enriba da mesa do meu despacho un obxecto que levaba tempo estraviado; ó pouco, unha báscula de baño que se pon a funcionar ela soa e marcar "11,1 kgs", seguido, un calzador que "fuxe" cando o vou a coller, despois, alguén que me fai cóchegas na caluga e me di: 

-Son eu...  


                                                        (Seguirá)