CRÓNICA DAS HORAS VELLAS


O muiño da Basebe




CRÓNICA DAS HORAS VELLAS 

Dicían que eu era moi frioleiro; poida que fora por eso que decidín nacer no mes de xullo. 

Moitas das miñas lembranzas están molladas pola auga, engurradas pola xiada e esvarexidas en neve enlameirada, mais hai outras tantas que, sen estar emborralladas, levan o recendo da cinza da lareira, están alumeadas polo chamusco do sol , ou tan só brillan chispeantes coma muxicas de lume.

Ó parecer, a miña primeira frase con sentido, non co sentido do razocinio mental, senon co da frase en sí, debeu ser aquela de "non sabo falar", cousa que aconteceu cando, pouco máis que gatuñando, metinme debaixo do carro das vacas; o carro estaba coa cabezalla ergueita, apoiada na trabe, agardando pa ser enxugado é, polo que queira que fose, ronceou e foi parar contra a parede da casa de Elena, facendo un estourido que me pegou susto tal que non volvín a meterme debaixo dun carro (ou sí...?) O estourido tamén se escoitou na tenda, onde estaban meus pais traballando e, por ese non sei qué que posuen as nais, a miña saiu correndo cara onde se esfachicara o carro, berrando:

    -O neno!!! O neno!!!

Non sei si é que estaba asustado pola caida do carro ou polo rebumbio que se armou ó meu redor; o que sí sei é que debeu pasar moito tempo antes de que eu volvese a falar, porque, ata que tiven moza, non lembro ter dito outra cousa máis que aquel "non sabo falar..."

Aínda non che contei que, o de ter moza, a min veume xa de neno; era tan novo que nin me acordo de cómo se chamaba a primeira (é mentira: si que me acordo...) O malo é que, a pesares de que viviamos na mesma rúa e estabamos sempre xuntos, ela non sabía que eu era o seu mozo; poida que fose por eso que aquel día pola festa, cando a vin da man da súa nai escoitando non sei qué orquestra, me decidise a sacala a bailar, mais como fixo o ademán de agocharse de min, fun direitiño a outra rapaza que estaba á súa beira. Non lle preguntei nada; collina da man e case de arrastro leveina ó medio do baile. Digo "o medio do baile", porque estaban todos ó noso redor e tan só bailabamos nos; o resto do mundo estaba moi ocupado escagallándose a rir... 

-------------

Non lembro cantos anos tiña eu cando aprendín a andar en bicicleta... A carretera da Bandeira era pouco máis que unha corredoira encroiada; supoño que por eso nunca pasaban coches; claro que tamén pode ser porque daquela case non había coches; o conto é que se prestaba ata pa tódolos nosos xogos. 

O meu debeu ser un caso de posuimento extracorporeo... Pa min que un ente extraño manexaba o manillar... Eu pedalaba, a bicicleta ía pa onde lle daba a gana, e os que miraban daban por feito que eu dominaba aquel trebello dun xeito maxistral, rozando o pedal contra o chan, facendo unha pirueta aquí, un xiro acolá... 

Dalí a uns días púxenme a arranxar a esquecida bicicleta de meu pai. Na casa tiñamos ferramenta e repostos dabondo; unha vez pintada e con tódolos aparellos relucintes, quedou mellor ca unha nova, tan bonita que un cliente namorouse dela e empeñouse en mercala. Meu pai púxome ó fronte da negociación. Non me podía negar; era un bo cliente... Pa que non a mercase, pedinlle o doble do que custaba unha das que vendiamos na tenda e..., quedei sen bicicleta... 

Agarda..., toume adiantando un chisco. Antes de que me esqueza teño que falarche de cando os quintos viñan ó pobo a medirse pa ir a mili: berraban, aturuxaban, emborrachábanse, e pelexaban, todo nun fachendoso afán de amosar ser valentes ca ninguén. Uns a cabalo e outros a pe, daban vivas ou ameazas dependendo de con quen se xuntaban. Os berros de "¡¡viva a ulla!!" ou "¡¡viva a montaña!!", e os de "¡¡morra a ulla!!" ou "¡¡morra a montaña!!" enchían as rúas do pobo.

Dous daqueles mozos chegaron á nosa casa ó mismo tempo; traian unhas eguas moi fermosas, blanca con estrelas unha e, negra, tamén con estrelas a outra; dende a miña perspectiva de neno semellaban xigantescas. Baixaron das bestas e fóronas amarrar ás anelas que había no cuberto que había debaixo da casa; miráronse, preguntáronse de onde eran e, sen falar máis nada, entraron na tenda e pediron cada un súa cunca de viño. O que primeiro rematou de beber sacou cartos e dixo:

    -Cóbreme tamén o do meu amigo...

    -¡¡Non lle cobre!! (dixo o outro mozo) Vindes ó pobo presumindo de cartos... ¡¡A ver se pensas que os da montaña non podemos pagar un viño!!

    -Vaia, oh... Non sabe un onde a ten... (dixo en voz baixa)

    -Que non teño qué...? Sal fora si eres home!!

Eu, metido nun recuncho, tremando de medo, vin que meu pai estaba sorrinte, mirando pa eles coma se todo aquilo non tivese importancia. Cando sairon á rúa, meu pai foi detrás deles, e eu detrás de meu pai. Só se oía berrar ó da montaña que, nun intre botulle ás mans á solapa da chaqueta do da ulla... Foi visto e non visto; a ostia que o da ulla lle zoscou fixo que o da montaña trastabillease e fose de cú uns metros, ata que tropezou e caiu coma un trapo. Ó ver que o outro estaba cómo agardando por el, sentouse no chan, mirouno, e pediulle perdón. O da ulla tendeulle a man, non sei que lle dixo ao oído e, os dous volveron a entrar a tomar unhas cuncas; dalí a pouco sairon cantando, un co brazo por riba do ombreiro do outro.

-------------

A nosa tenda de entón era cóma é hoxe un gran centro comercial, só que en pequeniño; tiñamos de todo, ata taberna. Nela vivín a meirande parte das lembranzas que teño da xente das aldeas do redor, da xente, e das súas historias e vivencias. 

(O da lareira é outra historia; era a casa de meus avós, que estaba desoutro lado da rúa. Nela escoitei centos de contos ó carón do seu lume e, teño case tantos recordos coma muxicas de lume perseguín na súa errante viaxe ata o canizo. Xa che irei contando...)

A xente chegaba á tenda, mercaba e falaba da súa vida. Case sempre, os homes que viñan á notiña despois de traballar, quedaban un anaco mentres tomaban unhas cuncas e botaban unha parrafada. 

Aquel, era un día coma outros moitos de todos os que recordo... O zoar do vento perdíase no ruído do petar da choiva que caía a esgalla; lostrexaba e marchara a luz. A duras penas, un antigo petromás alumeaba o local; os lóstregos ian cada vez a máis e a cada trono semellaba que as paredes da casa se ían a escangallar. 

A porta xa se abrira dúas veces co aire, só que esta vez foi coma se alguén quixera arrincala dos seus gonzos. A luz dun lóstrego debuxou unha estática sombra que enchía o oco da porta aberta; fíxose un silencio tan abraiante que nin se oian os tronos. Todos agardabamos que aquela cousa se movese, pa dentro ou pa fora, pero que se movese. A luz doutro lóstrego deslumbrounos por un intre; seguiamos mirando pa porta, mais foi coma se, co lóstrego, aquela figura houbera desparecido, ata que entre a penumbrosa luz do petromás e as sombras que debuxaban os lóstregos, xurdiu Charé, o capataz de camineros. Levaba un tabardo que non paraba de escorregar auga. 

Era máis ben baixiño, ancho de espaldas, e andaba sempre cun sombreiro xigantesco que levaba aquela relucinte chapa de bronce que o identificaba como capataz. Charé estivera en Cuba; dicían que, naquelas terras formara parte dos defensores da lingua e as tradicións galegas; eu lémbrome daquel "¡¡viva Charé!!" de cando xa estaba un chisco alegrete polo viño, e sobre todo, daquel xeito de despedirse: "¡¡saudiña e sorte!!" Coido que, entre os lóstregos, os tronos e a escuridade, coa súa aparición todos nos asutamos:

    -Boa noite nos de Deus!

    -Boa noite, Charé! Un día así é perigoso andar polos camiños, eh, e menos destas horas!!

    -Hai outros perigos que non veñen coa tronada... Hoxe vimos o home lobo... Aínda me custa falar...

Naquel momento, acordeime de Andrés. Non sei si chegache a coñecelo; Andrés vivía no Vilar. Tódolos días pasaba pola casa de meus avós pa ir xuntos á escola. Os outros nenos facían burla del porque era tatexo; cando estabamos xuntos nunca tatexaba. Acordeime del porque o imaxinei camiñando polo enlamado sendeiro de entre as árbores, de mañán cedo, chovendo e sen ter onde agocharse do home lobo.

Meus pais traballaban ata moi tarde e eu ía a cear á casa dos meus avós, onde xa quedaba a durmir. Esa noite, a auga que baixaba dende as cobas corría pola rúa coma un río, facendo cachóns en cada croio; os lóstregos entraban polas rendixas da porta e da fiestra e a cada trono semellaba que alguén ceibaba unha xigantesca tina de auga. A luz dos candís de gas pouco podía facer pa alumear as afumadas paredes da cociña e, a carón do lume da lareira, cos tizóns e coas brasas, eu inventaba xogos e aventuras mentres meu avó asaba torresmos. A treboada ía a máis e, a min non me saía dos miolos o do home lobo.

    -Avó, quen é o home lobo? Por qué todos lle teñen medo?

    -Quén che falou del? Qué che contaron?

   -Hai un anaco chegou Charé á taberna dicindo que o viran baixar pola devesa, mentres se cobillaban da auga na caseta da capela. Vos sempre me dicides que non vaiamos ás covas, porque hai lobos... Acobillase alí o home lobo? E que fai pa que todos lle teñan medo?

    -A ver... Vouche falar do lobishome, que así é como lle chamabamos na Terra Chá... O lobíshome é unha persoa normal que naceu coa maldición de converterse en lobo cada vez que hai lúa chea... 

   -E si chove e non se ve a lúa, tamén se converte en lobo? 

   -Tamén, mais el sabe cando vai a mudar a lúa e antes e converterse en fera, vaise po monte a alonxase da xente pa non facerlle mal, só que...


 Seguirá...



                             


 











                

Comentarios